દેવી કાલી (મહાકાલી)નું પ્રાગટ્ય

માતા મહાકાળીની ખૂબ જ પ્રખ્યાત પૌરાણિક કથામાં, દુર્ગા અને તેની સહાયક માતૃકાઓ રક્તબીજ રાક્ષસને નષ્ટ કરવાના પ્રયત્નમાં વિવિધ શસ્ત્રો વડે, વિભિન્ન રીતે તેને ઘાયલ કરીને રક્ત વહાવે છે. એમ કરવા જતાં તેમને તુરત જ ખબર પડે છે કે તેમણે પરિસ્થિતિને બગાડી નાખી છે, કારણ કે રક્તબીજના શરીરમાંથી જે રક્ત વહે છે તેના દરેક ટીપે તે પોતાનામાંથી પોતાના જેવો જ બીજો રાક્ષસ પેદા કરે છે. આ રીતે યુદ્ધક્ષેત્ર રક્તબીજ જેવા વધતા જતા અનેક પ્રતિરૂપ રાક્ષસોથી ઊભરાઈ જાય છે. દુર્ગા, મદદની ભયાનક જરૂરિયાતમાં રાક્ષસો સાથે લડવા માટે કાલિને બોલાવે છે. એમ પણ કહેવાય છે કે આ વખતે દુર્ગા પોતે દેવી કાલિનું સ્વરૂપ ધારણ કરે છે.

                                               

દેવી માહાત્મ્ય માં વિવરણ છેઃ

તેણી(દુર્ગા)ના કપાળની બાહ્ય સપાટી પરથી ભૃકુટી વાંકી કરવા સાથે અત્યંત તીવ્ર ક્રોધ સહિત અચાનક કાલિ સ્વરૂપ પ્રગટ થાય છે, જેનું મુખમંડલ ભયંકર હોય છે અને હાથમાં તલવાર તથા જાળનો ફંદો હોય છે. વિચિત્ર ખટ્વાંગ (ખોપરીઓ), મુંડમાળના હારથી સુસજ્જ એ સ્વરૂપ વ્યાઘ્રચર્મથી ઢંકાયેલું, ખૂબ જ ભયભીત કરનારું સ્વરૂપ, ક્ષીણ માંસ, ખુલ્લું મુખ, બહાર નીકળેલી તેમની વિકરાળ જીભ, ઊંડી લાલ આંખો, આકાશ પ્રદેશને ભરી દેનારી ગર્જનાઓ, ધડાધડ ઉતાવળું આક્રમણ અને અસુરોના સૈન્યની ભયાનક કતલ સાથે તેમણે દેવોના દુશ્મનોનો સંહાર કરી નાખ્યો. 

કાલિએ રક્તબીજના શરીરમાંથી લોહી ચૂસીને તેનો નાશ કર્યો અને બીજા અનેક પ્રતિરૂપ રક્તબીજોને પોતાના વિરાટ મોઢામાં ભરી દીધા. પોતાના વિજયથી પ્રસન્ન થઈને કાલિ પછી યુદ્ધ ભૂમિ પર નૃત્ય કરે છે, જેમાં યુદ્ધમાં હણાયેલા રાક્ષસોના શબો ઉપર પગ મૂકીને તે નાચે છે. તેમના ગુલતાન નૃત્યમાં મહાદેવ પણ મરેલા રાક્ષસો વચ્ચો કાલિના પગ નીચે આવી જાય છે.

મહાકાળીના પણ અલગ અલગ પ્રકાર છે – દક્ષિણાકાળી એટલે કે સ્મશાન કાળી અને માતૃવત્ કાળી એટલે કે ભદ્રકાળી

દક્ષિણાકાલિ (સ્મશાનકાળી)

દેવીનાં મોટા ભાગનાં સ્વરૂપો અને ચિત્રો દક્ષિણાકાલિ તરીકેના જોવા મળે છે, એમ કહેવાય છે કે યુદ્ધભૂમિ પર રાક્ષસોનું રક્ત પીધા પછી તે અતિ આવેશમાં સંહારક નૃત્ય કરે છે. પોતાની તીવ્ર ઉત્તેજનામાં તે યુદ્ધભૂમિ પર પડેલા અસુરોનાં શબો વચ્ચે પોતાના પતિનું શરીર જોવામાં પણ નિષ્ફળ જાય છે. છેવટે શિવની ચીસ સાંભળીને તેનું ધ્યાન જાય છે, તેનો ક્રોધ શાંત થાય છે. આ રીતે પોતાના પતિનું અપમાન કરવાની શરમની નિશાનીરૂપે કાલિની જીભ બહાર જ અટકી જાય છે. જો કે કેટલાક સ્રોતો એમ પણ કહે છે કે તાંત્રિક સંદર્ભમાં, જીભના પ્રતીકવાદની પછીની આવૃત્તિના અર્થઘટનમાં જીભ એ રજસ (ઊર્જા અને ક્રિયા)ના ગુણ ને ઘોષિત કરતી જોવા મળે છે, જે સત્ત્વ, આધ્યાત્મિક અને ઈશ્વરીય જીવો દ્વારા નિયંત્રિત છે, જે હત્યા કરનારા તરીકે કામ આપે છે.

માતૃવત્ કાલિ (ભદ્રકાળી)

ભદ્ર કાલિ (કાલિનું સૌમ્ય રૂપ) એ દેવા કાળિકાનું સૌમ્ય સ્વરૂપ છે જેના ચિત્રાંકનમાં તેમનો ચહેરો શાંત હોય છે અને જીભ બહાર લટકતી હોવાના બદલે મોની અંદર જ હોય છે.અમદાવાદમાં લાલ દરવાજા ખાતે માતા ભદ્રકાળી સ્વયંભૂ બિરાજે છે અને નગરદેવીના પદ પર આરૂઢ થઈને શહેરની રક્ષા કરે છે.

બીજી એક પુરાણ કથા વર્ણન કરે છે કે બાળ શિવ કાલિને શાંત કરે છે. લગભગ એવી જ કથામાં, કાલિ ફરીથી યુદ્ધભૂમિમાં દુશ્મનોને હરાવે છે અને અનિયંત્રિત રીતે નૃત્ય શરૂ કરે છે, મારેલા દુશ્મનોનું રક્ત પીએ છે. તેને શાંત કરવા અને વિશ્વની સ્થિરતાની સુરક્ષા માટે શિવને બાળ સ્વરૂપે યુદ્ધભૂમિ પર મોકલવામાં આવે છે, જે મોટેથી રડે છે. બાળકને હતાશ થયેલો જોઈને, કાલિ નિરાધાર બાળકની સંભાળ લેવા માટે પોતાનું નૃત્ય રોકી દે છે. કાલિ બાળ શિવને ઊંચકી લે છે, તેના કપાળે ચુંબન કરે છે અને તેને સ્તનપાન કરાવવા આગળ વધે છે.

સ્વરૂપ

કાલિને મોટા ભાગે બે સ્વરૂપમાં ચિત્રિત કરવામાં આવે છેઃ લોકપ્રિય ચાર-હાથવાળું અને દસ-હાથવાળું મહાકાલિનું સ્વરૂપ. દેવીનું વર્ણન કાળા રંગમાં કરવામાં આવે છે, પરંતુ પ્રખ્યાત ભારતીય કલામાં તેને ઘણીવાર ભૂરા રંગમાં પણ ચિત્રિત કરવામાં આવે છે. તેની આંખોનું વર્ણન લાલ રંગનું અને તે પણ ઉન્માદ તથા ઉત્તેજનાપૂર્ણ તથા સંપૂર્ણપણે ક્રોધ તથા રોષપૂર્ણ કરવામાં આવે છે. તેના વાળ અસ્ત-વ્યસ્ત બતાવવામાં આવે છે, સર્પના જેવા નાનકડા દાંત ક્યારેક મોઢાથી બહાર નીકળેલા અને તેની જીભ બહાર લટકતી દેખાય છે. ઘણીવાર તેને નગ્ન અથવા મનુષ્યના બાહુઓનું બનેલું સ્કર્ટ તથા મનુષ્યના મસ્તકની માળા પહેરેલી દેખાડવામાં આવે છે. તેની સાથે સર્પો અને શિયાળ પણ હોય છે જ્યારે તે આભાસરૂપ મૃત શિવની ઉપર ઊભી હોય છે, સામાન્ય રીતે જમણો પગ આગળ હોય છે, વધુ પ્રખ્યાત દક્ષિણમાર્ગના માર્ગ અથવા જમણેરી પથના પ્રતીકરૂપે, કારણ કે એ વિરોધ દર્શાવે છે વધુ કુખ્યાત અતિચારી વામમાર્ગ અથવા ડાબેરી પથનો. મહાકાલિના દસ-હાથવાળા સ્વરૂપમાં તેને ચિત્રિત કરી છે ચમકતા ભૂરા પથ્થર તરીકે. તેને દસ ચહેરા અને દસ પગ તથા ત્રણ આંખો છે. તેના બધા હાથ-પગ પર અલંકારો સજાવેલા છે. તેમાં શિવ સાથે કંઈ જ સમ્બધ્ધ નથી. કાલિકા પુરાણ શાંત, સંતુષ્ટ ઘેરા રંગમાં, પૂર્ણ રૂપે સુંદર, વાઘની સવારી, ચાર હાથ, હાથમાં તલવાર અને ભૂરા રંગનાં કમળ, તેના વાળ વિખરાયેલા, શરીર સુદૃઢ અને યુવા સ્વરૂપમાં કાલિનું વર્ણન કરે છે.

Read More

મહાભારતનું રહસ્યમય રસોડું – હજારો સૈનિકો માટે ભોજન કેવી રીતે બનતું?

તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે...? ૧૮ દિવસ ચાલેલા આ ભીષણ યુદ્ધમાં કૌરવો અને પાંડવોની મળીને લાખોની સંખ્યામાં સેના હતી. તો આ લાખો સૈનિકો માટે બે ટંકના ભોજનની વ્યવસ્થા કોણ કરતું હશે...?

બીજો પ્રશ્ન એ થાય કે યુદ્ધમાં તો દરરોજ હજારો સૈનિકો વીરગતિ પામતા હોય, તો પછી રસોઈયાઓને કેવી રીતે ખબર પડતી હશે કે આજે કેટલા લોકોનું રાંધવાનું છે...? જેથી અન્નનો બગાડ ન થાય કે કોઈ ભૂખ્યું ન રહે...!

આવો, આજે આ રસપ્રદ ઈતિહાસ અને તેની પાછળ રહેલા શ્રી કૃષ્ણના ભુમિકા વિશે જાણીએ.👇

દક્ષિણ ભારતના ઉડુપી (Udupi) રાજ્યના રાજા વાસુદેવ આ વ્યવસ્થાના મુખ્ય સૂત્રધાર હતા. જ્યારે યુદ્ધ નક્કી થયું ત્યારે તેઓ કુરુક્ષેત્ર આવ્યા પણ તેમને કોઈ પક્ષે લડવું ન હતું. તેમણે ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ સમક્ષ પોતાની મૂંઝવણ રજૂ કરી.

ત્યારે દ્વારકાધીશે તેમને ખૂબ સુંદર રસ્તો બતાવ્યો. કૃષ્ણે કહ્યું, રાજન, યુદ્ધમાં માત્ર હથિયાર ચલાવવા એ જ કામ નથી. સેનાને પેટ ભરીને સાત્વિક ભોજન જમાડવું એ પણ યુદ્ધનો જ એક ભાગ છે અને તે પણ મોટું પુણ્ય છે. બસ, ત્યારથી ઉડુપી નરેશે નક્કી કર્યું કે હું શસ્ત્ર નહીં પણ ‘સાવેન્ના’ (તવેથો) ઉપાડીશ અને બંને પક્ષના સૈનિકોને જમાડીશ.

બીજું ઉડુપીના રાજાની રસોડા વ્યવસ્થા એટલી સચોટ હતી કે ૧૮ દિવસમાં ક્યારેય ભોજન ઘટ્યું નહીં કે વધ્યું નહીં...!

આ જોઈને યુધિષ્ઠિર પણ ચોંકી ગયા હતા. જ્યારે તેમણે રાજા વાસુદેવને આ ગણિતનું રહસ્ય પૂછ્યું, ત્યારે રાજાએ હસીને કહ્યું, "મહારાજ, આમાં મારી કોઈ કમાલ નથી, આ તો ગોવિંદની લીલા છે...!"

રાજા વાસુદેવ દરરોજ રાત્રે શ્રી કૃષ્ણના તંબુમાં જતા. કૃષ્ણ ત્યાં બાફેલી મગફળી ખાતા. રાજા વાસુદેવ ગણતા કે પ્રભુએ કેટલી મગફળી ખાધી...!

જો પ્રભુ ૧૦ મગફળી ખાય, તો રાજા સમજી જતા કે આવતીકાલે યુદ્ધમાં ૧૦,૦૦૦ સૈનિકો મૃત્યુ પામશે. બસ, આ ગણતરીથી બીજા દિવસે ૧૦,૦૦૦ સૈનિકોનું ભોજન ઓછું બનતું. કૃષ્ણની કૃપાથી ક્યારેય અન્નનો એક દાણો પણ વ્યર્થ ન ગયો.

મહાભારત યુદ્ધ દરમિયાન હજારો સૈનિકો માટે ખોરાક બનાવવાનું વિશાળ આયોજન થતું હતું.

મોટા કડાહમાં અનાજ, દાળ અને શાક બનાવવામાં આવતું.

રસોઈયાઓ, સેવકો અને સૈનિકો મળીને આખી સેનાને ખવડાવતા

યુદ્ધના કેમ્પમાં તાત્કાલિક રસોડાં બનાવવામાં આવતા હતા.

1. કેમ્પમાં તાત્કાલિક રસોડા

યુદ્ધ દરમિયાન બંને પક્ષે મોટા કેમ્પ (શિબિર) બનાવવામાં આવતા હતા.
આ કેમ્પમાં વિશાળ રસોડા બનાવવામાં આવતા, જ્યાં:

• મોટી કડાઈઓ

• માટીના ભાંડા

• લાકડાની આગ

• અનાજના ભંડાર

વાપરીને ખોરાક બનાવવામાં આવતો.

2. હજારો રસોઈયા

આટલી મોટી સેનાને ખવડાવવા માટે:

• હજારો રસોઈયા

• સહાયક કામદારો

• પાણી લાવનાર

• અનાજ સંભાળનાર

રાખવામાં આવતા હતા.

આ લોકો સૈનિકોની જેમ જ મહત્વના હતા કારણ કે ખોરાક વગર સૈનિકો લડી શકતા નથી.

3. સૈનિકો માટે શું ખોરાક બનાવાતો?

મહાભારતના સમયનો ખોરાક સરળ પરંતુ પોષક હતો.

મુખ્ય ખોરાકમાં આવતું:

• ચોખા

• દાળ

• ઘઉં

• શાકભાજી

• ઘી

• દૂધ

• ફળ

ઘણી વાર ખીચડી, દાળ-ચોખા, રોટલી અને શાક બનાવવામાં આવતું.

4. મોટી કડાઈઓમાં રસોઈ

રસોડામાં ખૂબ મોટી કડાઈઓમાં ખોરાક બનાવવામાં આવતો.

આ કડાઈઓ એટલી મોટી હતી કે:

• એક કડાઈમાં સો-બે સો લોકો માટે ભોજન તૈયાર થઈ શકે

• એક સાથે અનેક કડાઈઓમાં રસોઈ ચાલતી

લાકડાની આગ પર રસોઈ થતી હોવાથી આખું કેમ્પ ખોરાકની સુગંધથી ભરાઈ જતું

યુદ્ધ પહેલા અને પછી ભોજન

સૈનિકોને સામાન્ય રીતે દિવસમાં બે વખત ભોજન આપવામાં આવતું:

સવાર:
યુદ્ધ પહેલા હળવું પરંતુ પોષક ખોરાક.

સાંજ:
યુદ્ધ પછી ઊર્જા પાછી મેળવવા માટે પૂરતું ભોજન.

આ ભોજન સૈનિકોની શક્તિ અને તાકાત જાળવવા માટે ખૂબ જરૂરી હતું.

અનાજ ક્યાંથી આવતું?

યુદ્ધ લાંબા સમય સુધી ચાલતું હોવાથી અનાજની મોટી વ્યવસ્થા કરવામાં આવતી.

આ માટે:

• નજીકના રાજ્યોમાંથી અનાજ આવતું

• ગાડીઓ અને પ્રાણીઓ દ્વારા પુરવઠો થતો

• મોટા ભંડારો બનાવવામાં આવતા

આ વ્યવસ્થાને આજના સમયમાં military logistics કહેવામાં આવે છે.

દ્રૌપદી અને અક્ષય પાત્રની કથા

મહાભારતમાં એક પ્રસિદ્ધ કથા અક્ષય પાત્ર વિશે પણ મળે છે.

દેવતાઓએ પાંડવોને એક ચમત્કારી વાસણ આપ્યું હતું જેને અક્ષય પાત્ર કહેવામાં આવતું.

આ વાસણની ખાસિયત હતી:

• તેમાંમાંથી ખોરાક ક્યારેય ખૂટતો નથી

• જ્યાં સુધી દ્રૌપદી ભોજન ન કરે ત્યાં સુધી તે બધાને ખવડાવી શકે

આ કથા દર્શાવે છે કે ખોરાકનું મહત્વ મહાભારતમાં કેટલું મોટું હતું.

રસોડું પણ યુદ્ધનો મહત્વનો ભાગ

ઘણા લોકો માને છે કે યુદ્ધમાં માત્ર શસ્ત્ર અને સૈનિકો મહત્વના છે.

પરંતુ સત્ય એ છે કે:

રસોડું પણ યુદ્ધ જીતવા માટે એટલું જ મહત્વનું હતું.

કારણ કે:

• સૈનિકોને શક્તિ આપતું

• મનોબળ વધારતું

• લાંબા યુદ્ધમાં સહારો આપતું

• રસપ્રદ વાત

  મહાભારતનું યુદ્ધ 18 દિવસ ચાલ્યું હતું.

  કલ્પના કરો કે:

  • લાખો સૈનિક

  • 18 દિવસ

  • દરરોજ હજારો કડાઈઓમાં રસોઈ

  આ ખરેખર માનવ ઇતિહાસનું સૌથી મોટું યુદ્ધ રસોડું હોઈ શકે.

મિત્રો, આ ઈતિહાસ આપણને એ શીખવે છે..;

કે યુદ્ધ હોય કે જીવન, દરેક કામનું પોતાનું મહત્વ છે. હાથમાં તલવાર હોય કે રસોડામાં તવેથો, જો દાનત અને ભાવના ચોખ્ખી હોય તો દરેક કામ ‘સેવા’ બની જાય છે. વીરતા માત્ર મારવામાં જ નથી, પણ કોઈને જીવાડવામાં અને જમાડવામાં પણ છે.

તમને આ માહિતી કેવી લાગી તે કોમેન્ટમાં જરૂર જણાવજો. ફરી મળીશું આવી જ કોઈ અજાણી વાતો સાથે....ત્યાં સુધી... જય શ્રી કૃષ્ણ...જય માતાજી.

Read More

જાણો બાર્બરિક ,ખાટુ શ્યામ વિશે રોચક માહિતી

 બાર્બરિક વિશ્વનો શ્રેષ્ઠ ધનુર્ધારી હતો. બાર્બરિક માટે કૌરવો અને પાંડવો બંનેની આખી સેનાનો નાશ કરવા માટે ત્રણ તીર પૂરતા હતા. યુદ્ધના મેદાનમાં, ભીમના પૌત્ર, બાર્બરિક, બંને છાવણીઓ વચ્ચેના રસ્તા પર એક પીપળાના ઝાડ નીચે ઊભા રહ્યા અને જાહેર કર્યું કે તે હારનાર પક્ષ તરફથી લડશે. બાર્બરિકની ઘોષણાથી કૃષ્ણ ગભરાઈ ગયા.

જ્યારે અર્જુન અને ભગવાન કૃષ્ણ ભીમના પૌત્ર બાર્બરિક સમક્ષ તેમના બહાદુરીના પરાક્રમને જોવા માટે હાજર થયા, ત્યારે બાર્બરિકે પોતાની બહાદુરીનું માત્ર એક નાનું પ્રદર્શન કર્યું. કૃષ્ણે કહ્યું, "જો તમે એક જ તીરથી આ વૃક્ષના બધા પાંદડા વીંધી નાખો, તો હું સ્વીકારીશ." બાર્બરિકે પરવાનગી મેળવ્યા પછી, બાર્બરિકે ઝાડ તરફ તીર છોડ્યું.

તીર એક પછી એક દરેક પાંદડાને વીંધતું ગયું, એક પાંદડું તૂટી ગયું અને પડી ગયું. કૃષ્ણે પોતાનો પગ પાંદડા પર મૂક્યો અને તેને છુપાવી દીધો, વિચારીને કે તે વીંધાઈ જશે. જોકે, બધા પાંદડાઓને વીંધતું તીર કૃષ્ણના પગ પાસે અટકી ગયું. પછી બાર્બરિકે કહ્યું, "પ્રભુ, તમારા પગ નીચે એક પાંદડું છે. કૃપા કરીને તમારા પગને ખસેડો, કારણ કે મેં તીરને ફક્ત પાંદડાઓને વીંધવાનો આદેશ આપ્યો છે, તમારા પગને નહીં."

આ ચમત્કાર જોઈને કૃષ્ણ ચિંતિત થઈ ગયા. ભગવાન કૃષ્ણ જાણતા હતા કે બાર્બરિક, તેમના વ્રતથી, હારનારનો પક્ષ લેશે. જો કૌરવો હારતા દેખાય, તો તે પાંડવો માટે મુશ્કેલી ઊભી કરશે. પરંતુ જો પાંડવો બાર્બરિક સામે હારતા દેખાય, તો તે તેમનો પક્ષ લેશે. આ રીતે, તે એક જ તીરથી બંને પક્ષોની સેનાઓનો નાશ કરશે.

પછી, ભગવાન કૃષ્ણ, બ્રાહ્મણનો વેશ ધારણ કરીને, સવારે બાર્બરિકના છાવણીમાં પહોંચ્યા અને ભિક્ષા માંગી. બાર્બરિકે કહ્યું, "માગો, બ્રાહ્મણ! તમારે શું જોઈએ છે?" બ્રાહ્મણનો વેશ ધારણ કરીને કૃષ્ણે કહ્યું, "તમે તે આપી શકતા નથી." પરંતુ બાર્બરિક કૃષ્ણના ફાંદામાં ફસાઈ ગયા, અને કૃષ્ણે તેનું માથું માંગ્યું.

બાર્બરિકે પોતાના દાદા પાંડવોના વિજય માટે સ્વેચ્છાએ પોતાનું માથું બલિદાન આપ્યું. બાર્બરિકના બલિદાનને જોઈને, ભગવાન કૃષ્ણએ તેમને કલિયુગમાં પોતાના નામે પૂજાવાનું વરદાન આપ્યું. આજે બાર્બરિકને ખાટુશ્યામ તરીકે પૂજવામાં આવે છે. કૃષ્ણે પોતાનું માથું જ્યાં મૂક્યું હતું તે સ્થાન ખાટુ તરીકે ઓળખાય છે.

અજાણ્યા રહસ્યો:

૧. ખાટુ શ્યામ એટલે માતા શૈવ્યમ પરાજતા. જેનો અર્થ થાય છે, જે પરાજિત અને નિરાશ લોકોને શક્તિ પ્રદાન કરે છે.

૨. ખાટુ શ્યામ બાબા દુનિયાના શ્રેષ્ઠ ધનુર્ધારી છે, ફક્ત શ્રી રામ જ તેમનાથી મહાન માનવામાં આવે છે.

3. ખાટુશ્યામ જીની જન્મજયંતિ દર વર્ષે કારતક શુક્લ પક્ષની દેવુથની એકાદશીના રોજ ખૂબ જ ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે.

૪. ખાટુમાં આવેલું શ્યામ મંદિર ખૂબ જ પ્રાચીન છે, પરંતુ વર્તમાન મંદિરનો પાયો ૧૭૨૦માં નાખવામાં આવ્યો હતો. ઇતિહાસકાર પંડિત ઝાબરમલ્લ શર્માના મતે, ઔરંગઝેબની સેનાએ ૧૬૭૯માં મંદિરનો નાશ કર્યો હતો. મંદિરની રક્ષા માટે ઘણા રાજપૂતોએ પોતાના જીવનું બલિદાન આપ્યું હતું.

પ્રખ્યાત બાબા ખાટુ શ્યામ મેળો ખાટુ શ્યામ મંદિર સંકુલમાં ભરાય છે. આ મેળો હિન્દુ મહિનાના ફાગણ મહિનાના શુક્લ પક્ષના છઠ્ઠા દિવસથી બારમા દિવસ સુધી ચાલે છે. એકાદશીનો તહેવાર એક ખાસ પ્રસંગ છે.

૬. બાર્બરિકા દેવીનો ભક્ત હતો. દેવી તરફથી વરદાન રૂપે, તેને ત્રણ દિવ્ય તીર આપવામાં આવ્યા હતા જે તેમના લક્ષ્યોને વીંધી નાખતા અને તેની પાસે પાછા ફરતા. આનાથી બાર્બરિકા અજેય બની ગયો.

૭. બાર્બરિકા તેના પિતા ઘટોત્કચ કરતાં વધુ શક્તિશાળી અને માયાવી હતો.

૮. એવું કહેવાય છે કે જ્યારે ભગવાન કૃષ્ણએ બાર્બરિકનું માથું માંગ્યું, ત્યારે બાર્બરિકે આખી રાત ભજન કર્યું અને ફાલ્ગુન શુક્લ દ્વાદશીના દિવસે, તેમણે સ્નાન કરીને પૂજા કરી અને પોતાના હાથે પોતાનું માથું કાપીને ભગવાન કૃષ્ણને દાન કરી દીધું.

૯. પોતાનું માથું દાન કરતા પહેલા, બાર્બરીકે મહાભારત યુદ્ધ જોવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી, પછી શ્રી કૃષ્ણએ તેનું માથું એક ઊંચા સ્થાન પર મૂક્યું અને તેને જોવા માટે દ્રષ્ટિ આપી.

૧૦. યુદ્ધ પછી, જ્યારે પાંડવો વિજયનો શ્રેય કોને આપવો તે અંગે ચર્ચા કરી રહ્યા હતા, ત્યારે ભગવાન કૃષ્ણએ જાહેર કર્યું કે ફક્ત બાર્બરિકનું માથું જ આ બાબતનો નિર્ણય કરી શકે છે. બાર્બરિકે જવાબ આપ્યો કે ભગવાન કૃષ્ણનું સુદર્શન યુદ્ધમાં બંને પક્ષોનું સંચાલન કરી રહ્યું હતું, જ્યારે દ્રૌપદી, જે મહાકાળીમાં પરિવર્તિત થઈ હતી, તે લોહી પી રહી હતી.

૧૧. અંતે, શ્રી કૃષ્ણએ વરદાન આપ્યું કે કળિયુગમાં તમારી પૂજા મારા નામે થશે અને ફક્ત તમને યાદ કરવાથી ભક્તો આશીર્વાદ પામશે.

#barbarik #mahabharat #krushna #khatushyamji  #tranding #

Read More

तुलसी माता का विवाह शालिग्राम से क्यों कराया जाता है जानिए इसका संपूर्ण रहस्य

 तुलसी माता का विवाह शालिग्राम से क्यों कराया जाता है जानिए इसका संपूर्ण रहस्य 

तुलसी विवाह की कथा वृंदा और दैत्यराज जलंधर की कहानी से जुड़ी है, जिसमें भगवान विष्णु का शालिग्राम स्वरूप तुलसी से विवाह करता है। यह कथा भक्ति, छल और अंततः एक दिव्य मिलन को दर्शाती है। 

तुलसी विवाह की कथा 

एक समय की बात है, दैत्यों के राजा कालनेमि की एक बेटी थी, जिसका नाम वृंदा था। वृंदा बचपन से ही भगवान विष्णु की परम भक्त थी। जब वह बड़ी हुई, तो उसका विवाह जलंधर नामक राक्षस से हुआ, जो समुद्र से उत्पन्न हुआ था। वृंदा के पतिव्रता धर्म और विष्णु भक्ति के कारण जलंधर बहुत शक्तिशाली हो गया। कोई भी देवता उसे हरा नहीं पा रहा था। 

जब जलंधर का अत्याचार बहुत बढ़ गया, तो सभी देवता भगवान विष्णु के पास गए और उनसे मदद की गुहार लगाई। देवताओं की समस्या का समाधान करने के लिए, भगवान विष्णु ने जलंधर का रूप धारण किया और छल से वृंदा का पतिव्रता धर्म भंग कर दिया। वृंदा का सतीत्व भंग होते ही जलंधर की शक्ति कम हो गई और वह युद्ध में मारा गया। 

जब वृंदा को इस छल के बारे में पता चला, तो वह बहुत क्रोधित हुई। उन्होंने भगवान विष्णु को पत्थर (शालिग्राम) बनने का श्राप दे दिया। यह देखकर सभी देवी-देवता परेशान हो गए और माता लक्ष्मी ने वृंदा से विष्णु जी को श्रापमुक्त करने की प्रार्थना की। 

वृंदा ने अपना श्राप वापस ले लिया और अपने पति के साथ सती हो गईं। जिस जगह वृंदा की राख थी, वहाँ तुलसी का एक पौधा उग आया। भगवान विष्णु ने वृंदा से कहा कि तुम अपने सतीत्व के कारण मुझे महालक्ष्मी से भी अधिक प्रिय हो। अब तुम तुलसी के रूप में मेरे साथ रहोगी। 

भगवान विष्णु ने यह भी कहा कि शंखचूड़ का वध करने के लिए मुझे छल करना पड़ा, इसलिए पश्चाताप के रूप में मैं शालिग्राम नामक पत्थर के रूप में रहूँगा और तुम्हारी पूजा मेरे साथ होगी। उन्होंने वृंदा को वरदान दिया कि कार्तिक मास की एकादशी के दिन शालिग्राम के साथ उनका विवाह होगा। 

इसी कारण से, हर वर्ष देवउठनी एकादशी के दिन तुलसी और शालिग्राम का विवाह कराया जाता है, और जो लोग यह विवाह कराते हैं, उन्हें कन्यादान का पुण्य मिलता है। यह कथा हमें भक्ति, त्याग और पवित्रता का संदेश देती है।

 कथा का विस्तृत विवरण 

वृंदा का तप और जलंधर का अत्याचार: दैत्य राजा जलंधर की पत्नी वृंदा भगवान विष्णु की भक्त और पतिव्रता थी। उसके पतिव्रत धर्म के कारण जलंधर को कोई भी नहीं हरा सकता था। उसने देवताओं को परेशान करना शुरू कर दिया। 

विष्णु का छल: सभी देवताओं ने हारकर भगवान विष्णु से मदद मांगी। भगवान विष्णु ने जलंधर का रूप धारण किया और वृंदा के पास पहुंचे, जिससे उसका सतीत्व भंग हो गया। 

 श्राप और आत्मदाह: जब वृंदा को इस बात का पता चला, तो उसने क्रोधित होकर भगवान विष्णु को पत्थर बन जाने का श्राप दिया। बाद में, देवताओं के कहने पर उसने श्राप वापस ले लिया, लेकिन स्वयं को अग्नि में समर्पित कर दिया। 

तुलसी का जन्म और विवाह: वृंदा के आत्मदाह के बाद, जहां वह भस्म हुईं, वहां तुलसी का पौधा उग आया। भगवान विष्णु ने घोषणा की कि वह शालिग्राम स्वरूप में हमेशा उस पौधे के साथ रहेगा। इसी घटना की स्मृति में, कार्तिक महीने के शुक्ल पक्ष की एकादशी पर तुलसी और शालिग्राम का विवाह किया जाता है।

Read More

સોનું હંમેશા ઇન્વેસ્ટમેન્ટ માટે સુરક્ષિત અને ભરોસાપાત્ર ? Gold Price- Gold Investment

 Gold Price: સોનું હંમેશા ઇન્વેસ્ટમેન્ટ માટે સુરક્ષિત અને ભરોસાપાત્ર ઓપ્શન માનવામાં આવે છે. તેનું આકર્ષણ માત્ર તેના ભાવમાં વધારા સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓના સમયે આ એક ભરોસાપાત્ર સાથી પણ હોય છે. તેવામાં જો તમે આજે(ઓક્ટોબર 2025) 1 કિલો સોનુંં ખરીદો છો, તો તેના 2050 સુધી તેના ભાવ કેટલા હોય શકે છે? અને રોકાણથી કેટલો લાભ કે નુકસાન થઈ શકે છે? ત્યારે ચાલો, હાલના રેટ અને ઐતિહાસિક ટ્રેન્ડના આધારે તેના ભાવોનું આંકલન કરીએ.

હાલમાં સોનાના ભાવ

ઓક્ટોબર 2025માં ભારતમાં 24 કેરેટ સોનાના ભાવ લગભગ 11,942 રૂપિયા પ્રતિ ગ્રામની આસપાસ છે. તેનો મતલબ છે કે 1 કિલો એટલે કે 1000 ગ્રામ સોનાના ભાવ લગભગ 1,19,42,000 રૂપિયા સુધી હોય શકે છે. આ ભાવ અલગ અલગ શહેરો અને બજારોમાં થોડા અલગ હોઈ શકે છે, પરંતુ અંદાજિત ભાવ આ જ જોવા મળ્યો છે.

10 ગ્રામ સોનાનો ભાવ 2025માં શું હશે?

જો તમારી પાસે હાલ 10 ગ્રામ 24 કેરેટ સોનું છે, જેનો ઓક્ટોબર 2025માં અંદાજિત ભાવ રૂપિયા 11,942 પ્રતિ ગ્રામ પ્રમાણે આશરે રૂપિયા 1,19,420 થાય છે, તો 2050 સુધીમાં તેના ભાવમાં મોટો વધારો થઈ શકે છે. જો સોનાના ભાવમાં દર વર્ષે સરેરાશ 8ટકાનો વધારો થાય, તો 2050માં આ 10 ગ્રામ સોનાની કિંમત આશરે રૂપિયા 30 થી રૂપિયા 35 લાખ સુધી પહોંચી શકે છે. અને જો વાર્ષિક વધારો 10ટકાના દરે થાય, તો આ કિંમત રૂપિયા 45 થી રૂપિયા 50 લાખ સુધી જઈ શકે છે. એટલે કે, લાંબા ગાળે સોનામાં કરેલું નાનું રોકાણ પણ મોટી સંપત્તિમાં ફેરવાઈ શકે છે.

નફા-નુકસાનનું આકલન

ગત કેટલાક વર્ષોમાં સોનાના ભાવમાં સતત વધારો જોવા મળ્યો છે, જે ભવિષ્યમાં પણ આવો જ રહેવાની શક્યતા છે. સોનાને રોકાણની દ્રષ્ટીએ સુરક્ષિત વિકલ્પ માનવામાં આવે છે, ખાસ કરીને આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓના સમયમાં સુરક્ષિત હોય છે. સોનાના ભાવ સામાન્ય રીતે ફુગાવાની સાથે વધે છે, જેનાથી આ ફુગાવાથી સુરક્ષા આપે છે.

શું થઈ શકે છે નુકસાન?

એક કિલો સોનાને સુરક્ષિત રાખવા માટે યોગ્ય સ્ટોરેજ અને સુરક્ષાની જરૂર હોય છે, જે તેના માટે એક્સ્ટ્રા ખર્ચનું કારણ બની શકે છે. સોનાના તાત્કાલિક રોકડમાં પરિવર્તિત કરવું ક્યારેક મુશ્કેલ બની શકે છે, ખાસ કરીને મોટા પ્રમાણમાં. તેવામાં તેના ફાયદાની સાથે કેટલાક નુકસાન પણ થઈ શકે છે.

(આ આંકડા માત્ર ઐતિહાસિક ટ્રેન્ડ અને સરેરાશ વૃદ્ધિ પર આધારિત અંદાજ છે. બજારની સ્થિતિ, વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા, રોકાણકારોનો વલણ અને રાજકીય સ્થિરતા જેવી પરિસ્થિતિઓ આ ભાવવૃદ્ધિને પ્રભાવિત કરી શકે છે.)

Read More

शरद पूर्णिमा 2025: महत्व, कथा, पूजा विधि और वैज्ञानिक रहस्य

 शरद पूर्णिमा 2025 भूमिका

भारत त्योहारों का देश है — यहाँ हर पर्व किसी न किसी धार्मिक, सामाजिक और वैज्ञानिक दृष्टि से महत्वपूर्ण होता है।

ऐसा ही एक पावन पर्व है शरद पूर्णिमा, जिसे कोजागरी पूर्णिमा या रास पूर्णिमा के नाम से भी जाना जाता है।

यह दिन वर्ष की सबसे सुंदर पूर्णिमा मानी जाती है, जब चाँद अपनी सोलह कलाओं के साथ पूरे तेज से धरती पर चमकता है।

 शरद पूर्णिमा कब मनाई जाती है?

शरद पूर्णिमा हर वर्ष आश्विन मास की पूर्णिमा तिथि को मनाई जाती है।

साल 2025 में शरद पूर्णिमा 6 अक्टूबर (सोमवार) के दिन पड़ रही है।

यह तिथि अत्यंत शुभ मानी जाती है क्योंकि इस दिन चंद्रमा पृथ्वी के सबसे निकट होता है, और उसकी किरणें औषधीय प्रभाव लेकर आती हैं।

शरद पूर्णिमा का धार्मिक महत्व

हिन्दू मान्यताओं के अनुसार, शरद पूर्णिमा की रात भगवान श्रीकृष्ण ने गोपियों के साथ रासलीला की थी।

इस कारण इसे रास पूर्णिमा भी कहा जाता है।

कहा जाता है कि उस दिव्य रात में स्वयं भगवान श्रीकृष्ण ने चंद्रमा की रोशनी में भक्ति और प्रेम का अद्भुत संगम रचा था।

इसी दिन माँ लक्ष्मी भी ब्रह्मांड में भ्रमण करती हैं और यह देखने आती हैं कि कौन जाग रहा है और उनकी उपासना कर रहा है।

इसलिए इस पूर्णिमा को कोजागरी पूर्णिमा कहा जाता है — जिसका अर्थ है “कौन जाग रहा है?”

जो व्यक्ति इस रात जागकर माँ लक्ष्मी और भगवान विष्णु की पूजा करता है, उसे वर्षभर सुख, शांति, समृद्धि और धन की प्राप्ति होती है।

शरद पूर्णिमा और खीर का महत्व

इस दिन दूध और खीर का विशेष महत्व होता है।

रात को खीर बनाकर खुले आसमान में चाँद की रोशनी में रखी जाती है।

कहते हैं कि इस रात की चंद्र किरणों में विशेष औषधीय गुण होते हैं, जो शरीर को ठंडक और मन को शांति देते हैं।

सुबह उस खीर को प्रसाद के रूप में ग्रहण किया जाता है।

इसे खाने से शरीर में नई ऊर्जा और रोगों से सुरक्षा मानी जाती है।

 शरद पूर्णिमा की पूजा विधि

यदि आप शरद पूर्णिमा की पूजा करना चाहते हैं, तो नीचे दिए गए सरल चरणों का पालन करें:

1. सबसे पहले स्नान कर स्वच्छ वस्त्र पहनें।

2.  घर के उत्तर या पूर्व दिशा में भगवान विष्णु और माँ लक्ष्मी की मूर्ति स्थापित करें।

3.  धूप, दीप, पुष्प और नैवेद्य अर्पित करें।

4.  खीर बनाकर चाँद की रोशनी में रखें।

5.  रात 12 बजे के बाद चंद्रमा को अर्घ्य दें।

6.  अगले दिन उस खीर को प्रसाद के रूप में ग्रहण करें।

 शरद पूर्णिमा की पौराणिक कथा

पौराणिक मान्यता के अनुसार, एक बार राजा चन्द्रसेन की रानी लक्ष्मी की आराधना में लीन थीं।

रात्रि में माँ लक्ष्मी प्रकट होकर बोलीं — “हे रानी, आज मैं धरती पर यह देखने आई हूँ कि कौन जाग रहा है और मेरी पूजा कर रहा है।”

रानी ने कहा — “माँ, मैं आपकी आराधना कर रही हूँ।”

माँ लक्ष्मी प्रसन्न होकर बोलीं — “जो भी इस रात जागकर मेरी पूजा करेगा, मैं उसे धन, सुख और समृद्धि का वरदान दूँगी।”

तभी से यह परंपरा चली आ रही है कि लोग शरद पूर्णिमा की रात जागरण कर माँ लक्ष्मी की आराधना करते हैं। 

वैज्ञानिक दृष्टि से शरद पूर्णिमा का महत्व

विज्ञान के अनुसार, शरद ऋतु की यह पूर्णिमा ऐसी होती है जब वातावरण में नमी और चाँदनी का संयोजन शरीर के लिए उपयोगी माना जाता है।

इस रात चंद्रमा पृथ्वी के सबसे निकट होता है और उसकी रोशनी में यूवी किरणों की मात्रा कम होती है।

इसलिए चाँदनी में रखे गए दूध या खीर में कैल्शियम और अन्य पोषक तत्वों की वृद्धि होती है।

यह शरीर की प्रतिरोधक क्षमता बढ़ाने में मदद करता हैl

 शरद पूर्णिमा और आध्यात्मिक संदेश

शरद पूर्णिमा हमें यह सिखाती है कि जीवन में पूर्णता तभी आती है जब हम भक्ति, प्रेम और संयम को अपनाते हैं।

यह रात हमें याद दिलाती है कि प्रकृति, चंद्रमा और मनुष्य के बीच एक गहरा आध्यात्मिक संबंध है।

इस दिन की उजली चाँदनी की तरह हमें भी अपने मन को शुद्ध, शांत और उज्जवल बनाना चाहिए।

निष्कर्ष

शरद पूर्णिमा सिर्फ एक धार्मिक पर्व नहीं, बल्कि आध्यात्मिक और वैज्ञानिक समन्वय का प्रतीक है।

यह रात प्रेम, भक्ति और समृद्धि का संदेश देती है।

आइए इस वर्ष भी हम सब मिलकर शरद पूर्णिमा की चाँदनी में माँ लक्ष्मी और श्रीकृष्ण की आराधना करें और उनके आशीर्वाद से अपने जीवन को सुखमय बनाएं।

Read More

सुंदरी भवानी माता मंदिर सुंदरी भवानी गांव हलवद तालुका सुरेन्द्रनगर जिला गुजरात

सौराष्ट्र के इस मंदिर में देवी मां समुद्र से प्रकट हुई हैं, यहां जरूर जाएं

 सौराष्ट्र के झालावाड़ के पंचाल क्षेत्र में पांडवों के निवास के ऐतिहासिक साक्ष्य प्राप्त हुए हैं। मूर्तियाँ अत्यंत जीर्ण-शीर्ण अवस्था में मिली हैं, जो कलात्मक प्रतीत होती हैं। वर्षों से जीर्ण-शीर्ण हो रही ये मूर्तियाँ पांडवों, द्रौपदी और श्रीकृष्ण की हैं। एक पंक्ति में कुल सात मूर्तियाँ देखी जा सकती हैं। इन मूर्तियों के साथ, समुद्र से प्रकट हुई देवी सुंदरी भवानी भी मिली हैं। आइए, अलौकिक मूर्ति और सुंदरी भवानी के साथ मंदिर के इतिहास पर एक नज़र डालते हैं।

 महाभारत काल से पूर्व का यह मंदिर

 कण्व ऋषि से लेकर महाभारत काल तक पांडवों की कथा से जुड़ा है! यहाँ ब्रह्मशिला और धर्मशिला के रूप में कई पत्थरों की भी पूजा की जाती है! प्राचीन काल में, यह भूमि, जो महान ऋषियों और मुनियों की योगभूमि होने के साथ-साथ अवतारी युगपुरुष की पावन पद-भूमि और धर्म एवं आध्यात्म के अमूल्य वैभव से युक्त थी, सुंदरी गाँव के निकट समुद्र हुआ करता था और इसलिए यह नौवहन का प्रमुख केंद्र था। पास ही घना जंगल था! *सतयुग में कण्व मुनि यहाँ तपस्या करते थे, इसलिए इस स्थान की रक्षा के लिए कण्व मुनि ने समुद्र की आराधना की, और माँ भवानी (माँ समुद्र) प्रसन्न होकर समुद्र से निकलकर अपने वाहन सिंह पर सवार होकर यहाँ आईंl

 सुंदरी भवानी माताजी कई जातियों की कुल देवी हैं।

 एक कथा के अनुसार ऋषि विश्वामित्र और अप्सरा मेनका की पुत्री शकुंतला का पालन-पोषण इसी कण्वाश्रम में हुआ था और इसी स्थान पर राजा दुष्यंत और शकुंतला के मिलन से महानायक भरत, जिनके नाम पर हमारे देश को भारत वर्ष कहा जाता है, का जन्म हुआ था। आज भी इस कथा की याद के रूप में पास में ही श्री कण्वेश्वर महादेव का एक छोटा सा मंदिर स्थित है। सुंदरी भवानी माताजी कई जातियों की कुल देवी हैं, लेकिन विक्रम संवत 1087 में माता समुद्री के मंदिर का जीर्णोद्धार दशा सोरठिया वणिक अमरचंद माधवजी वैद्य ने करवाया था। 1930 में मंदिर का प्रबंधन श्री शंकर भूमानंद स्वामी ने किया, उस समय महाराजा घनश्याम सिंह ने 1930 और 1938 में 1008 रुपये में 15122 गज जमीन दी थी।

 श्री सुंदरी भवानी माताजी मंदिर के अंदर विशाल कलात्मक संगमरमर की मूर्तियाँ हैं। सुंदर नक्काशी से सुसज्जित यह मूर्ति अत्यंत मनोरम लगती है। उनके सिर पर लाल रंग की चुंदरी, चाँदी का मुकुट, ऊपरी भाग पर चाँदी का छत्र, हाथ में तलवार, गले में हार और नाक में नथनी है। मंदिर के बगल में जगतीत आश्रम स्थित है। प्रतिदिन अनगिनत श्रद्धालु इस मंदिर के दर्शन के लिए आते हैं, इसलिए जगतीत आश्रम मूलभूत सुविधाएँ प्रदान करता है। आश्रम के सामने एक बड़ा बगीचा है।

 यह स्थान पर्यटन की दृष्टि से उत्कृष्ट है।

सुंदरी भवानी माताजी मंदिर से थोड़ी दूरी पर द्रौपदी की कलात्मक मूर्ति है, जहाँ उनका विवाह हुआ था। अतः, यहाँ से प्राप्त मूर्तियाँ, शिल्प और अन्य कलाकृतियाँ इस बात के प्रमाण हैं कि पांडवों-द्रौपदी-श्रीकृष्ण का मिलन पंचाल की पावन भूमि पर ही हुआ होगा। पर्यटन की दृष्टि से, श्री सुंदरी भवानी माताजी मंदिर घूमने के लिए एक उत्कृष्ट स्थान है। आंतरिक क्षेत्र में स्थित मंदिर तक पहुँचने के लिए सुरेंद्रनगर-मोरबी से जाया जा सकता है।

Read More